þriðjudagur, 11. desember 2018
 
TölublöðVenjuleg útgáfa

Kortlögðu 28.242 ferkílómetra af hafsbotni

11. júlí 2018 kl. 15:25

Yfirlit fjölgeislamælinga Hafrannsóknastofnunar, frá árinu 2000 og fram til 21. júní 2018. Alls liðlega 145 þús. km2. Mynd/Hafró

Stærsta samfellda svæðið sem fram til þessa hefur verið mælt með fjölgeislamæli í einum og sama leiðangri í íslenskri efnahagslögsögu.

Í leiðangri Hafrannsóknastofnunar sem farinn var í júní, kortlögðu leiðangursmenn á rannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni alls 28.242 ferkílómetra af hafsbotni í Íslandsdjúpi, djúpt suður af landinu. Þetta er stærsta samfellda svæðið sem fram til þessa hefur verið mælt með fjölgeislamæli í einum og sama leiðangri í íslenskri efnahagslögsögu.

Þetta kemur fram í frétt Hafró. Þar segir að hafsbotn þessa nýkannaða svæðis er að mestu þakinn seti sem safnast hefur þar fyrir með ýmsu móti í rás tímans.

Umfjöllun stofnunarinnar fer hér á eftir:

Fljótt á litið virðist stór hluti botnsins vera frekar sléttur og átakalítill en öldur, setstallar og miklir farvegir setja svip á stór svæði og stöku berggangar rísa upp úr setinu.

Samhliða fjölgeislamælingum voru gerðar jarðlagamælingar (setþykktarmælingar) sem sýna afstöðu setlaga nokkra tugi metra niður fyrir hafsbotninn.

Á austanverðu mælingasvæðinu kom fram meginfarvegur Íslandsdjúpsins, Maury farvegurinn, kenndur við bandaríska haffræðinginn og frumkvöðulinn Matthew Fontaine Maury (1806-1873). Í þessum meginfarvegi sameinast væntanlega margir farvegir sem ganga út frá rótum íslenskra landgrunnsins. Margir þeirra hafa verið kortlagðir í fyrri fjölgeislamælingum Hafrannsóknastofnunar sem hófust á Kötluhryggjum aldamótaárið 2000. Þar eru miklir farvegir eða gljúfur sem ganga út frá landgrunnsbrúninni, kennd við Reynisdjúp og Mýrdalsjökul. Mikið og fallegt kerfi farvega var einnig kortlagt á síðasta ári í landgrunnsrótum suðaustur af landinu.

Leiðangur Árna Friðrikssonar stóð yfir 4.-21. júní sl. og er sá fyrri sem farinn verður í sumar í átaksverkefni Hafrannsóknastofnunar um kortlagningu hafsbotnsins í efnahagslögsögu Íslands. Markmiðið er að afla þekkingar sem nýtast mun á ýmsan hátt og er forsenda frekari vísindarannsókna við nýtingu, vernd og rannsóknir auðlinda í hafinu, á hafsbotni og undir hafsbotni.

Skilyrði til mælinga nú voru lengst af mjög góð í Íslandsdjúpi en síðustu dagar leiðangursins voru nýttir til mælinga á 1.378 km2 í Jökuldjúpi. Mynd 1, innan hrings. Þar eru jökulmenjar áberandi en einnig aragrúi af holum (eða pockmarks) á mjúkum botni. Holurnar eru væntanlega til vitnis um einhvers konar uppstreymi úr setlögunum.

Heildarflatarmál fjölgeislamælinga, í þessum í leiðangri suður undir 200 mílna mörkum lögsögunnar og í Jökuldjúpi, var því 29.620 km2.

Leiðangursstjóri var Guðrún Helgadóttir og skipstjóri Ingvi Friðriksson.