þriðjudagur, 12. desember 2017
 
TölublöðVenjuleg útgáfa

Loðnulirfur allt í kringum landið

15. júní 2017 kl. 16:21

MYND/JÓN PÁLL ÁSGEIRSSON

Vorleiðangri Hafró lokið

Hiti efri sjávarlaga vestan við landið var um eða undir meðallag og selta sjávar lægri en undanfarin ár en hiti efri sjávarlaga djúpt undan Suðausturlandi var nokkru hærri en undanfarin tvö vor. Þá fundust loðnulirfur allt í kringum landið, en sýnu  mest út af Suður- og Suðvesturlandi. Mun minna fannst fyrir norðan og austan og þar voru lirfurnar jafnframt áberandi smáar.

Þetta er meðal niðurstaðna í árlegum vorleiðangri Hafrannsóknastofnunar sem lauk 31. maí síðastliðinn. Farið var  á  rannsóknaskipinu  Bjarna  Sæmundssyni.  Leiðangurinn  var  liður  í langtímavöktun  á ástandi sjávar, næringarefnum, gróðri og átu á hafsvæðinu við Ísland.

Athuganir  voru  gerðar  á  171 rannsóknastöð umhverfis landið, yfir mestum hluta  landgrunnsins,  utan  þess  og  inn á fjörðum. Jafnframt voru gerðar mælingar   með   síritandi  mælitækjum  á  siglingaleið  skipsins.  Á  öllu rannsóknasvæðinu  var  könnuð  útbreiðsla  loðnulirfa  og  sýni  tekin  til rannsókna   á  útbreiðslu  og  magni  örvera  í  nýju  verkefni  sem  hlaut öndvegisstyrk  frá  Rannís.  

Ástand sjávar

Hiti  efri sjávarlaga vestan við landið var um eða undir meðallagi og selta sjávar var lægri en undanfarin ár. Selta hlýsjávarins sunnan við land hefur lækkað nokkuð undanfarið ár.

 

Djúpt  undan  Suðausturlandi  var  hiti  efri  sjávarlaga  nokkru  hærri en undanfarin  tvö  vor  og selta sjávar var meiri en undanfarið ár. Suðvestan við  landið  var  hiti  um  eða  yfir  meðallagi en selta töluvert lægri en síðustu  ár.  Út  af  Vestfjörðum  var  hiti um eða yfir meðllagi. Innflæði hlýsjávar  inn  á  Norðurmið náði vel austur fyrir Melrakkasléttu. Hiti og selta í efri lögum sjávar úti fyrir Norðurlandi  voru  yfir  meðallagi  þó selta hafi lækkað nokkuð frá síðustu árum.  Hiti  í  Austur-Íslandsstraumi  yfir  landgrunnshlíðum norðaustur af landinu  var yfir langtímameðaltali og selta sömuleiðis. Á landgrunninu úti fyrir    Norðausturlandi   og   Austurlandi   var   sjávarhiti   vel   yfir langtímameðaltali og selta yfir meðallagi.

Næringarefni og plöntusvif

 Vorblómi  svifþörunga  hafði  átt sér stað í Faxaflóa, en gróður var annars rýr  vestan  lands  og  styrkur  næringarefna  líkt  og  að  vetrarlagi, ef grunnslóð  Faxaflóa og Vestfjarða er undanskilin. Úti fyrir Norðvesturlandi var  svifþörungurinn Phaeocystis pouchetii áberandi, en hann finnst gjarnan í  ferskvatnsblönduðum  sjó t.d. nærri ísbráð. Nær samfelldur gróðurflekkur hefðbundinna tegunda náði frá Siglunessniði, austur um landið og vestur með Suðurströndinni  og  loks  fyrir  Reykjanesið  í  lok leiðangurs. Miðað við mældan styrk næringarefna má gera ráð fyrir að vorblóminn hafi hvergi nærri verið yfirstaðinn.

Áta

Þegar  á  heildina  er  litið var átumagn í yfirborðslögum við landið um og yfir  langtímameðaltali.  Á  Vestur-  og  Austurmiðum  var  átumagn  nálægt meðallagi,  en  yfir  meðallagi  fyrir  norðan og sunnan.  Í samanburði við vorið  2016  var  magn  átu  meira á flestum svæðum. Rauðáta var áberandi í flestum  háfsýnum  sem  tekin  voru  í  yfirborðslögum.  Útbreiðsla og magn ljósátu  var  metið  með  bergmálsaðferð  og  með sérhannaðri ljósátuvörpu.

Ljósátumagnið reyndist yfirleitt mest í köntum og álum umhverfis landið.

 Loðnulirfur

Til  rannsókna  á  útbreiðslu  og  mergð  loðnulirfa  var háhraða svifháfur togaður  hálfa  sjómílu,  frá  yfirborði og niður á 60 metra dýpi á flestum stöðvum.  Skemmst  frá  sagt  fundust loðnulirfur allt í kringum landið, en sýnu  mest út af Suður- og Suðvesturlandi. Mun minna fannst fyrir norðan og austan og þar voru lirfurnar jafnframt áberandi smáar.

Samantekt

Í  vorleiðangri  2017  voru  hiti  og  selta í efri sjávarlögum í hlýsjónum sunnan  við  landið  nokkru  lægri  en  verið  hefur að jafnaði síðustu tvo áratugi.  Hiti og selta efri laga voru yfir meðallagi úti fyri Norðurlandi.

Yfirborðslög fyrir norðaustan og austan land voru vel yfir meðallagi í hita og  seltu.  Vorkoma  gróðurs  var  víðast vel á veg komin, nema djúpt út af Vesturlandi.  Áberandi  samfelldur  gróðurflekkur  náði  nánast  yfir  allt landgrunnið  út  af  Norðuraustur-  og  Austurlandi  og  vestur  með  allri Suðurströndinni. Átumagn var nálægt langtímameðaltali.

Kristinn   Guðmundsson   var   leiðangursstjóri   og  Guðmundur  Sigurðsson skipstjóri.